Herfst

Hoewel de dagen en nachten nu al weer een stuk kouder worden hebben we kunnen genieten, en genieten we nog steeds, van een prachtige herftst. Lekker in het bos door bergen gevallen bladeren sjouwen op zoek naar paddestoelen gaan en een eekhoorn observeren die druk in de weer is een wintervoorraad aan te leggen. Ook de vogeltrek is in volle gang. Eigenlijk zijn we gezegend dat we in een klimaat wonen waar de seizoenen iedere drie maanden  de natuur doen veranderen. Bij ons in de gematigde streken laten de bomen hun bladeren vallen. Maar waarom doen ze dat eigenlijk? Het leuke is dat ook de wetenschap daar niet een eenduidig antwoord op heeft.

Een algemeen aanvaard idee is dit:

Bladval is typisch iets voor loofbomen. In Nederland is maar één naaldboom die er ook aan doet: de lariks. Ze verliezen hun bladeren om zichzelf te beschermen tegen uitdrogen.
Bomen nemen met hun wortels water op en verdampen dit vervolgens via de huidmondjes in de bladeren. In de herfst en winter wordt het voor de boom echter steeds moeilijker om water op te nemen. De wortels kunnen bij lagere temperaturen minder makkelijk water opnemen, daarnaast kan het water in de bodem bevroren zijn. Als de boom gewoon door zou gaan met verdampen alsof er niets aan de hand was, zou hij kunnen uitdrogen. Om minder te verdampen moeten de bladeren er in de herfst dus af.

Plantenhormonen
Twee stoffen, zogenaamde plantenhormonen, spelen bij de bladval een belangrijke rol: auxine en abscisinezuur. Beide stoffen worden door de plant in de bladeren aangemaakt. Abscisinezuur zorgt voor de vorming van een kurklaagje tussen blad en steel. Auxine verhindert juist de vorming van een kurklaagje tussen de tak en de steel. Dit kurklaagje is verantwoordelijk voor het afvallen van de bladeren en zorgt er ook voor dat de boom niet uitdroogt.

De productie van deze twee plantenhormonen is afhankelijk van daglengte en temperatuur. Als de dagen korter en kouder worden, maken de bomen minder auxine aan, terwijl in oudere bladeren meer abscisinezuur wordt gemaakt. De vorming van het kurklaagje in bladeren door abscisinezuur wordt dus in de herfst niet meer tegengehouden door auxine. Als het kurklaagje eenmaal is gevormd verbinden alleen de nerven de bladsteel en de tak nog echt. Deze verbinding is echter te zwak voor het gewicht van het blad. Dat breekt uiteindelijk af onder zijn eigen gewicht, soms versneld door andere krachten zoals wind en regen.

Tekst: Wichertje Bron, De Natuurkalender
Bron: http://www.natuurbericht.nl/?id=5146

Er is ook een ander idee. Ik citeer:

Professor Brian Ford denkt dat bomen bladeren verliezen om zich te ontdoen van afvalstoffen. “Bladeren zijn belangrijk, want het zijn organen die energie vangen, door middel van fotosynthese en homeostase (via transpiratie)”, legt Ford uit. “Maar een blad is ook een excretoor, oftewel een middel om afvalstoffen te verliezen. Daarom laten bomen hun bladeren vallen.” Brian ontdekte dat bladeren, nét voordat ze van een boom vallen, meer schadelijke componenten bevatten, zoals tannines en oxalaten. Blijkbaar wil een boom zich ontdoen van deze componenten. Bomen verliezen niet bladeren, omdat er te weinig water is. Brian: “Kijk maar naar bomen, die langs het water staan. Ook die verliezen hun bladeren.”

Bron: http://www.scientias.nl/waarom-verliezen-bomen-in-de-herfst-hun-bladeren/18506

Tenslotte is het ook interessant te weten waarom die bladeren niet gewoon afvallen, maar eerst de meest geweldige kleuren krijgen. Daarover ook een artikeltje:

Een boom heeft vaak van die mooie groene bladeren, omdat er in de bladeren bladgroenkorrels zitten. Deze korrels zorgen ervoor dat het groene chlorofyl wordt aangemaakt. Tezamen zorgt dit dus voor de groene kleur. Chlorofyl is ook een product dat ervoor zorgt dat de boom suikers en zetmeel, oftewel voedingsstoffen krijgt. Dit omdat chlorofyl met dank aan zonlicht en met water deze voedingsstoffen kan produceren. Met deze actie komt er zuurstof vrij.

In de herfst gaat het net andersom. De dagen worden namelijk korter en omdat er dan minder zonlicht aanwezig is, wordt er minder chlorofyl aangemaakt. Daarentegen onttrekt de boom deze uit de bladeren naar zichzelf. De groene kleur zal daardoor dus verdwijnen en ontstaan er dus andere kleuren in het blad, de zogenaamde herfstkleuren.

Deze andere kleuren die ontstaan zijn kleuren, of eigenlijk pigmenten, die de boom ook al van zichzelf heeft. Alleen waren deze nooit zichtbaar door het chlorofyl. Deze andere pigmenten die dan zichtbaar worden zijn de kleuren anthocyaan, xantofyl en caroteen. Respectievelijk ook wel rood, geel en oranje. Dit zijn de kleuren die het blad zijn herfstkleuren geeft.
De rode kleuren, anthocyaan-pigmenten, worden gemaakt door de overtollige suikers die in het blad aanwezig zijn. Bij mooie, zonnige herfstdagen heeft deze kleur zijn gunstigste werking. Licht is hierbij dan ook zeer belangrijk.

Bron: http://dier-en-natuur.infonu.nl/natuur/86633-herfst-waarom-vallen-bladeren-van-de-bomen.html

In hout is iedere herfst te zien als een donkerdere ring. Het zogenaamde “laathout” De boom groeit nog wel, maar aanmerkelijk minder dan in het voorjaar waarin het “vroeghout” gevormd wordt dat veel lichter van kleur is. Vroeghout en laathout samen vormen de jaarring die zo prachtig voor een mooie tekening in het hout zorgt.  Bij een aantal tropische houtsoorten als bijvoorbeeld meranti of mahonie is die mooie tekening een stuk verder te zoeken. Logisch, want daar hebben ze niet van die leuke seizoenen die iedere drie maanden wisselen.

Wat zou er trouwens gebeuren als je een plak hout  met die jaarringen afzaagt en op een platenspeler legt? Check dit….

http://vimeo.com/30501143p>

Advertenties

2 reacties

Opgeslagen onder Hout en Bomen, Uncategorized

2 Reacties op “Herfst

  1. Geweldig. Een reactie op de muziek van de jaarringen. De onverklaarbare schoonheid van God in de natuur!! De bomen in het veld zullen klappen daarbij. (Bijbel)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s