Over beenderlijm, huidenlijm, vislijm en hun bloomgetallen

De vorige keer ging dit blog over dierlijke lijmen. Deze week deel twee in de serie.

De sterkte en flexibiliteit van dierlijke lijm wordt uitgedrukt in een getal. De opgeloste en verwarmde lijm verandert na enige tijd in een gel vorm. Om het bloomgetal te vinden laat men in een laboratorium een zuiger in die gel zakken. De kracht die daarvoor nodig is, is het bloomgetal en dat wordt uitgedrukt in grammen.

Je kunt over het algemeen stellen dat:

  • Lijm met een laag bloomgetal de meest brosse lijm is, maar ook een langere open tijd heeft (open tijd is de tijd van vloeibaar naar gel)
  • Lijm met een hoog bloomgetal de meest flexibele lijm is, maar ook een kortere open tijd heeft. Je moet er dus snel mee werken.

Beenderlijm (meest gemaakt van de botten van runderen) heeft het laagste bloomgetal  van 100 tot 150 gram en is dus relatief bros, maar goed te verwerken.

Huidenlijm (meest gemaakt van huiden van runderen) heeft een hoger bloomgetal van 100 tot 500 gram en is daardoor flexibeler maar heeft een kortere open tijd. Gaat eerder over in gel.

Konijnen en hazenlijm heeft een nog hoger bloomgetal van 250 tot 450 gram. Opvallend is dat deze lijm valt in dezelfde flexibilitijdsgroep als de huidenlijm. En dat klopt, want konijnen en hazenlijm is vaak gewoon gemaakt van runderhuiden met een hoog bloomgetal. Echte konijnenhuidenlijm wordt steeds zeldzamer maar is hier nog wel te koop.

Vislijm is ook flexibel en is met veel minder hoge temperaturen te verwerken ook koud zelfs. Bovendien stinkt de lijm veel minder dan bijvoorbeeld beenderlijm.

Door verschillende lijmsoorten te mixen, kan de perfecte lijm voor een bepaald doel worden samengesteld. Bovendien kunnen er diverse additieven aan worden toegevoegd. Ik noem er een paar:

  • glycerol, sorbitol, honing of suiker toevoegen maakt de lijm flexibeler maar ook iets minder sterk
  • glycerol verlengt de open tijd
  • formaldehyde, aluminiumsulfaat of aluin toevoegen zorgt voor een betere watervastheid maar werkt nadelig op de reversibiliteit.
  • Thioureum of ureum loevoegen zorgt ervoor dat de lijm koud verwerkbaar is.

De dierlijke lijm moet (normaal gesproken) warm verwerkt worden. Dat moet au-bain-Marie gebeuren om het spul niet te laten verbranden. Je kunt een glazen pot nemen in een pannetje water, maar een dubbelwandige lijmpot is handiger en kan zo op een brandertje of kookplaat worden gezet. Ik gebruik zelf een oud onderstel van een fonduestel, met zo’n spiritusbrandertje. Risico is wel dat de lijm te warm wordt. De ideale temperatuur is een kleine 60 graden C. Er zijn ook lijmpotten in de handel met een thermostaat waarop je de gewenste warmte kunt instellen, maar die zijn wel erg duur (ca € 200,–)

De korrels en het water zitten net in de lijmpot. Ze moeten eerst wellen...

Lijm aanmaken gaat het best op de volgende manier. Doe net zoveel lijmkorrels  in het potje als je nodig denkt te hebben. Het is beperkt houdbaar en hoe minder vaak de lijm verwarmd hoeft te worden, hoe beter. De kleefkracht neemt af naar gelang de lijm vaker wordt verwarmd. Giet evenveel water bij en laat dit een uurtje wellen. De korrels zuigen al het water op. De verhouding is nu goed, sommigen prefereren meer water en sommigen minder. Speel er mee en kijk wat het beste bevalt. Verwarm de lijm onder goed roeren. Klontjes moeten worden voorkomen.

Volgende keer fineren met dierlijke lijm?

Advertenties

5 reacties

Opgeslagen onder meubelrestauratie

5 Reacties op “Over beenderlijm, huidenlijm, vislijm en hun bloomgetallen

  1. Ger Vellekoop

    Moet vloeibare dierlijke lijm ook (au bain marie) verwarmd worden voor gebruik? Graag advies. Groeten, Ger.

  2. Linda

    Bedankt voor de informatie.
    Weet u of je ook leer kunnen lijmen met konijnenhuidenlijm?
    En is de lijm dan zo flexibel dat ik het kan buigen?

  3. Dank u wel voor de informatie.
    Misschien weet u ook antwoorden op mijn vragen:

    Weet u ook of vislijm geschikt is om dik vilt (10mm) aan de kopse kanten te verlijmen?

    Ik wil de lijm liefst koud verwerken, kan dat met een ‘standaard’ vislijm? Of moet je altijd ureum toevoegen? En waar koop je de lijm en/of ureum?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s