Dierlijke lijm

Tegenwoordig worden houtconstructies, verbindingen, fineer en dergelijke veelal verlijmd met PVAC lijm. Polyvinylacetaatlijm of met een begrijpelijk Nederlands woord: Witte houtlijm. Snel  en gemakkelijk lijmen is hier mee mogelijk.  Er zijn verschillende typen en varianten daar op, maar globaal kun je de PVAC lijmen als volgt indelen:

  • D1: voor gebruik in droge en gematigde binnenklimaten: onder andere binnenmeubilair
  • D2: voor gebruik in een soms vochtig binnenklimaat: onder andere badkamermeubelen
  • D3: voor gebruik in een vochtig binnenklimaat of een buitenklimaat onder dak: onder andere afdaken
  • D4: voor het gebruik in contact met water of voor buitenklimaat, met grondcontact: onder andere meubilair voor buiten (bron: wikipedia)

De eerste PVAC lijmen moesten uren drogen, maar nu zijn er varianten die al met 5 minuten droog zijn.

Traditioneel fineren gebeurt met beenderlijm

Handig, maar vast is vast en soms kan het zinvol zijn om een lijm te gebruiken die weer opnieuw losgemaakt kan worden of gereactiveerd. Voor het tijdperk van de PVAC lijmen maakte de meubelmaker (schrijnwerker) en instrumentbouwer gebruik van dierlijke lijmen. De kracht van deze dierlijke lijmen hadden de oude Egyptenaren al door en er zijn zelfs bewijzen dat de Soemeriers die lijmen al gebruikten.

Dierlijke lijmen worden gemaakt van beenderen (botten) van dieren, slachtafval, visafval, huiden, zenuwen, konijnen en hazen slachtafval en er is een lijm die gemaakt wordt van de zwemblaas van steur die Isingglas wordt genoemd.

De verschillende dierlijke lijmen zijn allemaal op basis van collageen. Een lijmvormend eiwit dat overal in het lichaam van mensen en dieren voorkomt. Het is het spul dat onze huid soepel houdt en langzaam maar zeker verdwijnt waardoor we rimpeltjes krijgen. Het is het spul dat soms bij (meestal) vrouwen wordt ingespoten die dat ouderdomsverschijnsel niet willen accepteren. Het spul dat in veel cosmetische artikelen wordt gestopt. Maar ook het spul waarvan je de gevolgen kunt ervaren wanneer je kip eet. Niet met bestek, maar gewoon met de handen. Het plakkerige laagje dat dan op de vingers achterblijft. Dàt is collageen en in feite is dàt de dierlijke lijm die ik zo graag gebruik.

Waarom dierlijke lijm als er in de jaren’60 al die veel gemakkelijkere PVAC lijmen zijn uitgevonden?

  1. Het is een volkomen natuurlijk product en geen kunststof
  2. Het is totaal onschadelijk ook wanneer het gemaakte werkstuk op de afvalberg belandt
  3. Het lost op in water en kan daardoor worden verweekt. Een pen die in een gat achterblijft bij bijvoorbeeld een afgebroken stoelpoot kan er weer uitgehaald worden door de lijm te verweken.
  4. Het werkt snel. De lijm moet warm verwerkt worden. Dat kost wat tijd. Maar vooral bij fineerwerk, hecht het direct en kan worden verder gegaan met het volgende. Er is een korte klemperiode nodig.
  5. Alle antiek is er mee verlijmd. Eigenlijk alles van voor de jaren ’60. Restauratie van antiek en het vervangen van fineer kunnen eigenlijk plaatsvinden dankzij de dierlijke lijmen. Witte houtlijm gebruiken, of nog erger, bruislijm gebruiken is uit den boze en ze hechten ook gewoon niet goed op bestaande dierlijke lijmlagen.
  6. Het kan worden losgemaakt en weer vast met warmte van een strijkbout en wat water. Een beschadigd stuk fineer kan daardoor gemakkelijker worden vervangen.
  7. Door het gebruik van deze dierlijke lijmen maak je een duurzaam product met eeuwigheidswaarde door de vele mogelijkheden van restauratie en reparatie.

Ik merk dat dit blog te lang gaat worden en ik ben nog lang niet uitverteld. De volgende keer ga ik in op de verschillende soorten dierlijke lijm, hun onderlinge verschillen, toepassingen en hoe het goedje gebruikt moet worden. Kun je niet wachten? Kijk dan alvast HIER

Advertenties

3 reacties

Opgeslagen onder meubelrestauratie

3 Reacties op “Dierlijke lijm

  1. Ruud

    Ik wilde meer weten over de oude lijmen en dit is zeer interessant. Ik ben nu nog op zoek, hoe je een scheur in een antieke kast kan weg werken.
    Ga zo door erg leuk.

  2. Stephanie

    wauw, een lijm die weer los kan worden gemaakt, wat handig! maar pas op voor al die houtconstructies, hier kan boktor in komen! dit zou namelijk erg vervelend zijn!!

  3. Leuk om te lezen! Mijn vader (timmerman en antiekrestaurateur) had ook altijd een grote pot lijm staan op het houtkacheltje in zijn werkplaats. Hij heeft tot aan zijn dood (2 jaar geleden, 76 jaar oud) gewerkt en slechts sporadisch gebruikte hij de moderne PVAC lijmen. De geur van lijm en hout en het beeld van de lijmpot met dikke randen en druipsporen van hard geworden lijm op het zwarte, oude houtkacheltje staan voor eeuwig in mijn geheugen gebrand. Leuk blog, ga zo door! 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s